
Wat zijn drijfveren? Zo ontdek je wat iemand motiveert
Je vraagt twee collega’s waarom ze graag nieuwe medewerkers begeleiden. De één vindt het waardevol om iemand te helpen groeien. De ander wil vooral kennis overdragen en het vak verder ontwikkelen. De taak is hetzelfde, maar de reden verschilt. Wat zijn drijfveren precies? Het zijn innerlijke beweegredenen die richting geven aan wat je belangrijk vindt en wat je motiveert. Door die redenen te onderzoeken, begrijp je beter waarom bepaalde werkzaamheden voldoening geven. Dat helpt je in coaching, leiderschap en gesprekken over ontwikkeling.
Drijfveren gaan over de betekenis achter een keuze
Een drijfveer helpt verklaren waarom je ergens tijd en aandacht aan wilt besteden. Misschien wil je graag begrijpen hoe iets werkt, invloed uitoefenen op beslissingen of iets betekenen voor anderen. Meestal spelen meerdere drijfveren tegelijk een rol.
Je ontdekt ze niet door alleen naar een taak of doel te kijken. Neem een medewerker die een opleiding wil volgen. Gaat het om nieuwe kennis, betere loopbaankansen of meer mogelijkheden om klanten te helpen? De opleidingswens vertelt je wat iemand wil. De toelichting geeft inzicht in waarom dat belangrijk is.
Drijfveren hangen samen met je werkwaarden: wat je belangrijk vindt in je werk. Denk aan zelfstandigheid, zorgvuldigheid of verbondenheid. Meer over die samenhang lees je in het artikel over werkwaarden en drijfveren.
Motivatie is meer dan een passende drijfveer
Drijfveren en motivatie zijn nauw verbonden, maar betekenen niet hetzelfde. Je drijfveren geven richting aan wat je aanspreekt. Motivatie gaat over je bereidheid om daadwerkelijk in actie te komen.
Daarbij spelen ook omstandigheden mee. Je kunt veel waarde hechten aan kennisontwikkeling en toch weinig zin hebben in een training na een overvolle werkweek. Dat betekent niet automatisch dat leren je minder interesseert.
Onderzoek daarom niet alleen wat iemand belangrijk vindt, maar ook wat diegene nodig heeft om ermee aan de slag te gaan. Tijd, ondersteuning, duidelijke verwachtingen en voldoende herstel kunnen net zo goed aandacht vragen.
Waarom je drijfveren niet uit gedrag kunt aflezen
Een collega neemt tijdens een overleg snel het woord. Je zou kunnen denken dat diegene graag invloed heeft. Maar misschien wil deze collega een fout voorkomen of opkomen voor een ander. Zichtbaar gedrag geeft aanleiding tot een vraag, niet tot een definitieve conclusie.
DISC beschrijft hoe je je bij voorkeur gedraagt en communiceert. Drijfveren geven inzicht in waarom je iets doet en wat je motiveert. Een directe, resultaatgerichte gedragsstijl vertelt dus niet vanzelf welke onderwerpen of doelen iemand belangrijk vindt.
Lees meer over het verschil tussen DISC en drijfveren als je beide inzichten wilt gebruiken. Ze vullen elkaar aan, maar beschrijven niet je volledige persoonlijkheid en voorspellen gedrag niet met zekerheid.
Drijfveren ontdekken: bespreek wat een ervaring waardevol maakt
Een goed gesprek over motivatie begint niet met een etiket, maar met een concrete ervaring. Vraag naar een moment waarop iemand betrokken, tevreden of juist teleurgesteld was. Onderzoek vervolgens wat dat moment betekende.
Vraag verder dan het eerste antwoord
‘Ik houd van uitdagend werk’ klinkt duidelijk, maar kan verschillende dingen betekenen. Voor de één gaat uitdaging over ingewikkelde vraagstukken. Voor de ander over verantwoordelijkheid of iets nieuws proberen.
Met deze vragen maak je het concreter:
- Welke opdracht gaf je de afgelopen maand veel voldoening?
- Wat maakte juist die opdracht de moeite waard?
- Welk onderdeel zou je graag vaker terugzien in je werk?
- Zou de opdracht nog steeds aantrekkelijk zijn zonder dat onderdeel?
Gebruik de antwoorden om samen te verkennen wat belangrijk is. Probeer niet zo snel mogelijk een drijfveer vast te stellen.
Zoek naar terugkerende redenen
Eén prettig project zegt nog niet alles. Vraag naar een tweede situatie, liefst in een andere context. Herken je dezelfde reden voor tevredenheid?
Iemand noemt bijvoorbeeld zowel het inwerken van een collega als vrijwilligerswerk. Beide activiteiten kunnen voldoening geven door het helpen van anderen. Controleer dat: ‘Is het vooral de vooruitgang van de ander die dit waardevol maakt, of speelt er iets anders?’
Ook irritatie kan informatie geven. Vraag wat iemand precies mist, zonder ieder probleem aan drijfveren toe te schrijven. Onduidelijke afspraken of een onhaalbare planning kunnen op zichzelf al frustrerend zijn.
Maak van inzicht een kleine werkafspraak
Stel dat een medewerker vooral voldoening haalt uit het uitzoeken van lastige vragen. Spreek dan af dat diegene binnen een volgend project een afgebakend vraagstuk onderzoekt. Bespreek vooraf de beschikbare tijd en het gewenste resultaat.
Kijk na afloop samen terug: gaf dit inderdaad meer voldoening? Wat werkte wel en wat niet? Zo toets je je indruk in de praktijk, zonder meteen taken of functies ingrijpend te veranderen.
Een drijfverenanalyse kan dit gesprek ondersteunen met een gestructureerd overzicht. Bespreek altijd wat iemand herkent en welke voorbeelden daarbij passen. De uitkomsten zeggen niet hoe competent iemand is of hoe geschikt diegene is voor een functie.
Blijf vragen naar het waarom
Drijfveren begrijpen begint bij aandacht voor de redenen achter keuzes. Luister, vraag door en laat de ander jouw indruk aanvullen of corrigeren. Je hoeft niet direct een compleet beeld te hebben. Eén goed besproken ervaring kan al helpen om een volgende werkafspraak beter te laten aansluiten.
Veelgestelde vragen over drijfveren
1. Wat zijn voorbeelden van drijfveren?
Voorbeelden van drijfveren zijn persoonlijke groei, kennis opdoen, zelfstandigheid, anderen helpen en invloed uitoefenen. Welke drijfveren belangrijk zijn, verschilt per persoon. Zo kan de ene medewerker voldoening halen uit het oplossen van complexe problemen, terwijl een ander vooral gemotiveerd wordt door samenwerken.
2. Wat is het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie?
Intrinsieke motivatie betekent dat je iets doet omdat je de activiteit zelf interessant of plezierig vindt. Bij extrinsieke motivatie doe je iets vanwege een afzonderlijk resultaat, zoals een beloning, erkenning of het behalen van een doel. Beide vormen kunnen invloed hebben op je motivatie en gedrag.
3. Kunnen je drijfveren veranderen?
Ja, het belang dat je aan bepaalde drijfveren hecht, kan veranderen door nieuwe ervaringen, persoonlijke ontwikkeling of een andere levensfase. Wat je aan het begin van je loopbaan motiveert, hoeft later niet dezelfde prioriteit te hebben. Daarom is het waardevol om regelmatig stil te staan bij wat je belangrijk vindt.
4. Hoe herken je de drijfveren van medewerkers?
Ga met medewerkers in gesprek over werkzaamheden die energie geven, situaties die frustratie opleveren en doelen die zij belangrijk vinden. Vraag vooral door naar de redenen achter hun antwoorden. Een drijfverenanalyse kan aanvullende inzichten bieden, maar het gesprek blijft belangrijk om die inzichten goed te begrijpen.
5. Waarom zijn drijfveren belangrijk voor leiderschap?
Inzicht in drijfveren helpt leidinggevenden om beter te begrijpen wat medewerkers belangrijk vinden. Daardoor kun je gerichter gesprekken voeren over ontwikkeling, verantwoordelijkheden en samenwerking. Het betekent niet dat je iedere taak aan persoonlijke voorkeuren moet aanpassen, maar wel dat je bewuster rekening kunt houden met individuele behoeften.










